Nie każda kura zaczyna znosić jajka po ukończeniu tego samego miesiąca życia. Najczęściej pierwsze jajko pojawia się między 18. a 24. tygodniem, ale u ras późno dojrzewających trzeba poczekać dłużej. O terminie decydują przede wszystkim pochodzenie ptaka, pora roku, żywienie i kondycja. Zbliżającą się nieśność można rozpoznać po wyglądzie grzebienia, zachowaniu oraz zainteresowaniu gniazdem. Warto obserwować te sygnały razem, bo sam wiek nie daje jeszcze pewności, że jajko pojawi się lada dzień.

W jakim wieku kury zaczynają znosić jajka?

Młode kury typu nieśnego zwykle rozpoczynają nieśność w wieku około 4,5–6 miesięcy. Najwcześniej dojrzewające mieszańce użytkowe mogą znieść pierwsze jajko już około 16.–18. tygodnia życia, jednak nie należy traktować tego jako terminu obowiązującego każde stado. Nawet ptaki z jednego odchowu potrafią rozpocząć znoszenie jaj w odstępie kilku tygodni.

Kury ras ogólnoużytkowych często zaczynają później niż lekkie nioski. U ciężkich, wolniej rosnących ras pierwsze jajko może pojawić się dopiero około 6.–8. miesiąca życia, niekiedy jeszcze później. Taka różnica nie musi świadczyć o błędach w utrzymaniu.

Wiek warto liczyć od wyklucia, a nie od zakupu. Określenie „młoda kurka” niewiele mówi o rzeczywistej gotowości do nieśności. Przy zakupie dobrze ustalić datę wylęgu lub przynajmniej przybliżony wiek oraz typ użytkowy ptaków.

Pierwsze jajko jest oznaką rozpoczęcia dojrzałości rozrodczej, ale nie oznacza jeszcze regularnej nieśności ani zakończenia wzrostu kury.

Jakie oznaki wskazują, że kura wkrótce zniesie pierwsze jajko?

Najbardziej widoczna zmiana dotyczy zwykle grzebienia i dzwonków. Powiększają się, stają się lepiej ukrwione i wyraźniej czerwone. U niedojrzałych kurek pozostają zazwyczaj mniejsze i bledsze, choć wygląd zależy również od rasy. Sam czerwony grzebień nie jest więc dowodem, że jajko pojawi się następnego dnia.

Zmienia się także okolica kloaki: u kury wchodzącej w nieśność staje się ona większa i bardziej wilgotna. Rozstaw kości łonowych zwykle się zwiększa, lecz ocena „na palce” jest orientacyjna i zależy od wielkości ptaka. Nie warto łapać młódek codziennie ani uciskać im brzucha, żeby sprawdzać gotowość do znoszenia.

Zachowanie przed pierwszym jajkiem

Młódka zaczyna zaglądać do gniazd, przesiaduje w nich i przesuwa ściółkę. Czasem sprawdza kilka miejsc, zanim wybierze jedno. Jeśli ma dostęp do ogrodu, może szukać zacisznego kąta pod krzewem lub za wyposażeniem wybiegu.

Częstym sygnałem dojrzewania jest przysiadanie z lekko rozłożonymi skrzydłami podczas zbliżania się człowieka albo koguta. To zachowanie związane z gotowością do krycia. Nie występuje jednak równie wyraźnie u każdej kury.

Niektóre młódki stają się bardziej ruchliwe i głośniejsze. Przed zniesieniem jajka chodzą między gniazdem a wybiegiem, poprawiają ściółkę i sprawiają wrażenie niezdecydowanych. Inne przechodzą ten etap niemal niezauważalnie.

Najwięcej mówi połączenie kilku oznak: odpowiedniego wieku, czerwieniejącego grzebienia, przysiadania i zainteresowania gniazdem. Nawet wtedy trudno wskazać konkretny dzień. Od pierwszych zmian do jajka może minąć jeszcze trochę czasu.

Co przyspiesza lub opóźnia rozpoczęcie nieśności?

Duże znaczenie ma długość dnia. Światło wpływa na układ hormonalny sterujący rozrodem, dlatego młódki dojrzewające przy wydłużającym się dniu często zaczynają znosić wcześniej niż te, których dojrzewanie przypada późną jesienią. W kurniku bez doświetlania jesienny początek nieśności może się przesunąć.

Nie oznacza to, że każdą młódkę należy pobudzać dodatkowym oświetleniem. Zbyt wczesne stymulowanie ptaków, które nie osiągnęły odpowiedniego rozwoju, jest niekorzystne. W małym stadzie rozsądniej najpierw zadbać o prawidłowy odchów, kondycję i spokojne warunki.

Opóźnienie może też wynikać z niedożywienia, nadmiernego otłuszczenia, pasożytów lub choroby. Przeprowadzka, dołączenie do obcego stada, nękanie przez starsze kury czy obecność drapieżnika dodatkowo obciążają ptaki. Młódka po zakupie potrzebuje przede wszystkim stałych warunków, a nie kolejnych zmian paszy i miejsca.

Żywienie młódek przed rozpoczęciem znoszenia

Podstawą powinna być pełnoporcjowa pasza dopasowana do etapu odchowu. Samo ziarno, nawet podawane w kilku rodzajach, nie zapewnia właściwych proporcji białka, aminokwasów, witamin i składników mineralnych.

Przejście na paszę dla niosek należy dopasować do zaleceń producenta oraz rozwoju stada. Nie warto podawać jej bardzo młodym kurczętom tylko po to, aby wcześniej zaczęły znosić. Wysoka zawartość wapnia jest przeznaczona dla ptaków zbliżających się do nieśności lub już niosących.

Po rozpoczęciu znoszenia można udostępnić osobno odpowiednie źródło wapnia, na przykład muszlę paszową. Nie zastępuje ono jednak zbilansowanej mieszanki. Równie ważny jest stały dostęp do czystej wody, także podczas upałów i mrozów.

Duża ilość kuchennych resztek, kukurydzy czy przysmaków rozcieńcza wartościową dawkę. Pełne wole nie zawsze oznacza prawidłowe odżywienie. Jeśli młódki wybierają dodatki i zostawiają paszę, najpierw należy ograniczyć dodatki.

Jak przygotować gniazda na pierwsze jajka?

Gniazda powinny być gotowe przed spodziewanym początkiem nieśności. Najlepiej umieścić je w spokojnej, nieco zacienionej części kurnika, poza ciągiem komunikacyjnym. Suche podłoże i łatwe wejście mają większe znaczenie niż ozdobny wygląd skrzynki.

• Wyłożyć gniazdo czystą, suchą ściółką, która osłoni jajko przed uderzeniem o dno.
• Sprawdzić, czy starsze kury nie blokują młódkom dostępu.
• Ustawić grzędy wyżej niż gniazda, aby ograniczyć nocowanie i brudzenie w miejscu znoszenia.
• W razie potrzeby umieścić w gnieździe sztuczne jajko, które pomoże wskazać właściwe miejsce.

Pierwsze jajko może mimo tego trafić na podłogę. Nie jest to powód do karcenia ani płoszenia ptaka. Należy je zebrać, sprawdzić dostępność gniazd i obserwować, gdzie młódki próbują się układać. Przy swobodnym wybiegu warto również poszukać ukrytego gniazda.

Jak wyglądają pierwsze jajka i czy potrzebny jest kogut?

Pierwsze jajka są zazwyczaj mniejsze niż jajka dorosłej nioski. W kolejnych tygodniach ich wielkość stopniowo rośnie. Na początku zdarzają się przerwy w znoszeniu, nietypowy kształt lub jajko z podwójnym żółtkiem. Układ rozrodczy dopiero osiąga regularny rytm pracy.

Pojedyncze jajko z cienką skorupą albo bez twardej skorupy może wystąpić przy rozpoczęciu nieśności. Jeśli sytuacja się powtarza, nie należy tłumaczyć wszystkiego młodym wiekiem. Trzeba sprawdzić żywienie, dostęp do wody i stan zdrowia stada.

Kogut nie jest potrzebny do znoszenia jaj. Jest potrzebny do ich zapłodnienia, jeśli planowany jest wylęg kurcząt.

Kiedy brak jaj powinien zaniepokoić?

Jeżeli młódki przekroczyły typowy dla swojego typu wiek rozpoczęcia nieśności, najpierw warto sprawdzić podstawy: rzeczywisty wiek, porę roku, paszę i możliwość znoszenia poza gniazdami. Przy okazji dobrze upewnić się, czy wszystkie ptaki rzeczywiście są kurkami. U niektórych ras rozpoznanie płci w młodym wieku bywa trudne.

Osowiałość, utrata apetytu, chudnięcie, biegunka lub trudności w poruszaniu się wymagają konsultacji z lekarzem weterynarii. Pilnej oceny potrzebuje zwłaszcza kura, która napina się, bezskutecznie próbuje znieść jajko, stoi szeroko na nogach lub wyraźnie cierpi. Takich objawów nie należy uznawać za zwykły początek nieśności.

Zdrowa, aktywna młódka o prawidłowej kondycji, dojrzewająca przy krótkim dniu, może po prostu zacząć później. W takiej sytuacji więcej daje kontrola żywienia i spokojna obserwacja niż próby przyspieszania nieśności dodatkami „na jajka”.